Η εφιαλτική τελειομανία του Κιούμπρικ

 ΟΙ 127 ΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ 60 ΠΟΡΤΕΣ...

 Παροιμιώδης ο περφεξιονισμός του απαράμιλλου Στάνλεϊ Κιούμπρικ (αγαπημένου μου σκηνοθέτη) που είναι ευρέως γνωστός στους κύκλους των σινεφίλ και όχι μόνον, όμως το παρασκήνιο της δημιουργίας του κορυφαίου θρίλερ όλων των εποχών κρύβει μια από τις πιο έντονες, σκοτεινές και αμφιλεγόμενες ιστορίες ψυχολογικής χειραγώγησης στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου...

Ο extremely τελειομανής Αμερικανός σκηνοθέτης δεν αποζητούσε κάποιες απλώς πειστικές ερμηνείες από τους ηθοποιούς του προκειμένου «Η Λάμψη» να βάλει τη δική της ανεξίτηλη σφραγίδα στο κινηματογραφικό σύμπαν, αλλά αντιθέτως απαιτούσε από εκείνους να αποτυπώσουν on camera τον υπέρτατο πρωτόγονο τρόμο και την απόλυτη ανθρώπινη εξαθλίωση...

Στο στόχαστρο αυτού του ακραίου σκεπτικού του Κιούμπρικ βρέθηκε κυρίως η πρωταγωνίστρια Σέλεϊ Ντιβάλ, η οποία τελικά έδωσε ρεσιτάλ ερμηνείας ως Γουέντι Τόρανς, σε μια παραγωγή που έμελλε να χαραχτεί καθοριστικά στην ψυχή της... Οχι ότι δεν χαράχτηκε και στις δικές μας, τις οποίες κυριολεκτικά έχει στοιχειώσει...

Το αρχικό πλάνο της Warner Bros προέβλεπε ότι τα γυρίσματα στα αγγλικά Elstree Studios θα διαρκούσαν περίπου 16 βδομάδες... Ωστόσο, η εμμονή του Κιούμπρικ με την παραμικρή λεπτομέρεια, η συνήθειά του να αλλάζει το σενάριο καθημερινά και η απαίτησή του για δεκάδες λήψεις σε κάθε σκηνή, τίναξαν το χρονοδιάγραμμα στον αέρα...

Τελικά, η παραγωγή επεκτάθηκε τόσο πολύ χρονικά που διήρκεσε σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο, με τα γυρίσματα να κρατούν περισσότερες από 200 ημέρες... Αυτή η τεράστια χρονική διάρκεια μετέτρεψε το πλατό σε ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο η πίεση συσσωρευόταν μέρα με τη μέρα, εξαντλώντας τα ψυχικά αποθέματα όλων των συντελεστών...

Προκειμένου να καταφέρει να εξωτερικεύσει η Ντιβάλ την απόλυτη υστερία και την ψυχολογική κατάρρευση της δύσμοιρης γυναίκας που εγκλωβίζεται στο καταραμένο ξενοδοχείο «Overlook» και μαζί με το γιο της, τον μικρό Ντάνι, προσπαθούν να σωθούν από τη δολοφονική μανία του ψυχοπαθούς συζύγου της, του Τζακ Τόρανς, τον οποίο υποδύθηκε με χειρουργική ακρίβεια ο ασύγκριτος Τζακ Νίκολσον, ο μεθοδικά ιδιόρρυθμος σκηνοθέτης εκμεταλλεύθηκε αυτήν τη μακρά διάρκεια των γυρισμάτων και την έθεσε σε ένα ιδιότυπο καθεστώς απόλυτης απομόνωσης...

Ο Κιούμπρικ έδωσε ρητή και απαρέγκλιτη εντολή σε όλα τα μέλη του τεχνικού συνεργείου, στους βοηθούς παραγωγής, αλλά και στους υπόλοιπους ηθοποιούς να μην της μιλούν καθόλου, να μην τη χαιρετούν κατά την άφιξή της στο πλατό, να μην της συμπαραστέκονται στις δύσκολες στιγμές και να μην της δείχνουν την παραμικρή ανθρώπινη συμπάθεια επί μήνες ολόκληρους! Αυτή η σκόπιμη κοινωνική αποξένωση είχε ως στόχο να νιώσει η ηθοποιός τελείως μόνη και αβοήθητη, ώστε να μεταφέρει στο φακό το αυθεντικό συναίσθημα της απόγνωσης που ένιωθε...

Ομως, η κατάσταση έγινε ακόμα πιο εφιαλτική για την Ντιβάλ, με αποκορύφωμα την περίφημη σκηνή στην εσωτερική σκάλα της τεράστιας σάλας του ξενοδοχείου (την οποία ο psycho συγγραφέας Τζακ χρησιμοποιούσε ως προσωπικό χώρο του για να γράφει μονομανώς και κατ' επανάλειψη τη μνημειώδη φράση «All work and no play makes Jack a dull boy»), όπου η τρομοκρατημένη Γουέντι προσπαθεί να αμυνθεί απέναντι στον εντελώς φευγάτο σύζυγό της κραδαίνοντας το ρόπαλο του μπέιζμπολ...

Αναζητώντας την τέλεια λήψη, ο Κιούμπρικ ανάγκασε την Ντιβάλ (μπορεί να μη γούσταρε τη... φάτσα της! Τι να πω;) να επαναλάβει τη θρυλική σκηνή, ούτε λίγο-ούτε πολύ, 127 φορές... Μιλάμε για ένα εξωφρενικό νούμερο, το οποίο καταγράφηκε επισήμως στη «βίβλο» των βραβείων Γκίνες ως το απόλυτο ρεκόρ των περισσότερων λήψεων που έγιναν ποτέ για μια ομιλούσα κινηματογραφική σκηνή!

Η δε σωματική, ψυχολογική και πνευματική καταπόνηση της ηθοποιού έπειτα από τόσους μήνες απομόνωσης και εξάντλησης ήταν ολοκληρωτική, καθώς τα χέρια της μάτωναν από το παρατεταμένο κράτημα του ροπάλου, τα μάτια της ήταν μονίμως πρησμένα από το ασταμάτητο κλάμα, ενώ λόγω του αφόρητου ψυχολογικού στρες άρχισε να χάνει ολόκληρες τούφες από τα μαλλιά της! επικρίθηκε αρχικά από μια μερίδα των κινηματογραφικών κριτικών, όμως με το πέρασμα των δεκαετιών αναγνωρίστηκε παγκοσμίως ως μια αξεπέραστη ερμηνεία αγνού ψυχολογικού τρόμου...

Πολλά χρόνια αργότερα, η Αμερικανίδα ηθοποιός εξομολογήθηκε πως παρότι ο Κούμπρικ υπήρξε απίστευτα σκληρός και αυταρχικός μαζί της και την εξώθησε στα απόλυτα όρια της ανθρώπινης αντοχής για έναν ολόκληρο χρόνο, τελικά κατάφερε να την κάνει να αποδώσει μια ιστορική ερμηνεία, την οποία η ίδια δεν πίστευε ποτέ ότι είχε την ψυχική και πνευματική δύναμη ή το καλλιτεχνικό ταλέντο να προσφέρει...

Εδώ να σημειώσω ότι η ατέρμονη χρονική παράταση και οι συνεχείς αλλαγές του Κιούμπρικ είχαν δοκιμάσει έντονα και τις αντοχές του Τζακ Νίκολσον... Βλέποντας το σενάριο να αναθεωρείται διαρκώς, αυτή η μορφάρα έφτασε σε τέτοιο σημείο εκνευρισμού που σταμάτησε να διαβάζει τις νέες σελίδες που του έδιναν κάθε πρωί...

Μάλιστα, πετούσε τα προσχέδια στον κάλαθο των αχρήστων και επέλεγε να μαθαίνει τις ατάκες του κυριολεκτικά λίγα λεπτά προτού ανάψουν οι προβολείς, γνωρίζοντας ότι ο Κούμπρικ θα άλλαζε κάθε σκηνή ξανά και ξανά κατά τη διάρκεια των λήψεων...

Παράλληλα, ο Νίκολσον έπρεπε να διαχειριστεί και την εξάντλησή του από τις σωματικά απαιτητικές σκηνές, όπως εκείνη η all time classic που σπάει την πόρτα του μπάνιου με το τσεκούρι, η οποία χρειάστηκε τρεις ημέρες για να ολοκληρωθεί και οδήγησε στην καταστροφή 60 θυρών!

Αυτή η ακραία, σχεδόν τυραννική αφοσίωση στη λεπτομέρεια και η απόλυτη άρνηση για οτιδήποτε λιγότερο από το τέλειο χαρακτήρισαν ολόκληρη την καλλιτεχνική πορεία του ανθρώπου που επαναπροσδιόρισε τους κανόνες της έβδομης τέχνης...

Η κινηματογραφική κληρονομιά του Κιούμπρικ δεν βασίστηκε ποτέ σε συμβιβασμούς, παρά μόνο σε μια αδιάκοπη, σχεδόν επιστημονική αναζήτηση της οπτικής και συναισθηματικής αλήθειας, ακόμα και όταν το τίμημα για τους συνεργάτες του ήταν δυσβάσταχτο...

Η χρήση ιδιόμορφων τεχνικών, πρωτοποριακών φακών και της ικανότητάς του να μετατρέπει τα γυρίσματα σε ένα πεδίο ακραίου ψυχολογικού πειραματισμού, μόνο με την αντίστοιχη μεθοδολογία του Αλφρεντ Χίτσκοκ μπορεί να συγκριθεί...

Εις το διηνεκές, οι συγκλονιστικά «πικάντικες» ιστορίες (είναι πάρα πολλές!) που έχουν διαρρεύσει από τα βασανιστικά γυρίσματα των αξεπέραστων ταινιών του Κιούμπρικ θα συνεχίσουν να γοητεύουν, να σοκάρουν και να εμπνέουν γενιές και γενιές δημιουργών, επιβεβαιώνοντας πως οι μεγάλες ιδιοφυΐες αφήνουν πίσω τους εξίσου μεγάλα μυστικά...

Γεννήθηκε, 26 Ιουλίου 1928 ο Στάνλεϊ Κούμπρικ... Αυτός ο «μάγος» του κινηματογραφικού περφεξιονισμού, ο οποίος έγραψε με ανεξίτηλο μελάνι το όνομά του στην παγκόσμια πολιτιστική ιστορία και αιωνίως θα είναι ένας από τους πλέον επιδραστικούς και αινιγματικούς σκηνοθέτες που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα... Αθάνατος!

Φωτο: Η Σέλεϊ Ντιβάλ και ο Τζακ Νίκολσον τα λένε, ενώ ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ κοιτάζει κάπου στο υπερπέραν, γράφοντάς τους κανονικά και με το νόμο στα paparia του...