Το 1874, ο Μαξ Πλανκ, όταν ήταν ακόμη νεαρός φοιτητής, ζήτησε συμβουλή από τον καθηγητή φυσικής Φίλιπ φον Τζόλι για το αν άξιζε να ακολουθήσει καριέρα στη φυσική. Η απάντηση που έλαβε έμεινε ιστορική: η φυσική, του είπε ο καθηγητής, ήταν σχεδόν ολοκληρωμένη επιστήμη. «Σχεδόν τα πάντα έχουν ήδη ανακαλυφθεί». Το μόνο που απέμενε ήταν λίγες μικρές λεπτομέρειες.
Ο Πλανκ δεν αντέδρασε με αλαζονεία. Απάντησε ήρεμα ότι δεν ήθελε να ανακαλύψει κάτι νέο· ήθελε απλώς να κατανοήσει βαθύτερα τους νόμους που ήδη υπήρχαν. Κι όμως, λίγα χρόνια αργότερα, ήταν ακριβώς εκείνος που θα γκρέμιζε τα θεμέλια της κλασικής φυσικής.
Μελετώντας το πρόβλημα της ακτινοβολίας μέλανος σώματος —ένα τεχνικό αίνιγμα που πολλοί θεωρούσαν δευτερεύον— ο Πλανκ οδηγήθηκε το 1900 σε μια ιδέα που άλλαξε για πάντα την ανθρώπινη σκέψη: η ενέργεια δεν ρέει συνεχώς, αλλά εκπέμπεται και απορροφάται σε μικροσκοπικά «πακέτα», τα κβάντα.
Από εκεί γεννήθηκε η κβαντομηχανική.
Εξήγησε τη συμπεριφορά της ύλης σε επίπεδο ατόμων.
Δυϊσμός σωματιδίου-κύματος: Απέδειξε ότι το φως έχει ιδιότητες και κύματος και σωματιδίου.
Θεμέλιο τεχνολογίας: Χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχαν τα Laser, τα μικροτσίπ και οι υπολογιστές.
Νέος ορισμός του Κιλού: Από το 2019, το παγκόσμιο πρότυπο μάζας (κιλό) ορίζεται με βάση τη σταθερά του Planck. Αυτό χάρισε στον Πλανκ το Βραβείο Νόμπελ το 1918 και άλλαξε μόνιμα την κατανόησή μας για το σύμπαν.
Η περίφημη Σταθερά του Πλανκ, το (h), έγινε το κλειδί ενός νέου κόσμου — ενός κόσμου όπου η πραγματικότητα δεν είναι ομαλή και συνεχής όπως πίστευε ο άνθρωπος επί αιώνες, αλλά χτισμένη πάνω σε αόρατα, μικροσκοπικά σκαλοπάτια. Σήμερα, ακόμη και ο ορισμός του κιλού βασίζεται σε αυτή τη σταθερά. Το αποτύπωμά του υπάρχει κυριολεκτικά μέσα στον τρόπο που μετράμε την πραγματικότητα.
Όμως η ζωή του δεν εξελίχθηκε σαν θρίαμβος επιστημονικής δόξας.
Ο Πλανκ έζησε δύο παγκόσμιους πολέμους. Είδε τη Γερμανία να μεταμορφώνεται.
Και όταν ο ναζισμός άρχισε να καταπίνει τη χώρα, αρνήθηκε να απομακρυνθεί σιωπηλά. Παρέμεινε στη Γερμανία και προσπάθησε να προστατεύσει Εβραίους συναδέλφους του, γνωρίζοντας τον κίνδυνο. Το 1933 συναντήθηκε ακόμη και με τον Χίτλερ, προσπαθώντας να τον πείσει ότι η εκδίωξη των Εβραίων επιστημόνων θα κατέστρεφε τη γερμανική επιστήμη. Δεν ήταν Εβραίος. Ήταν Γερμανός, μεγαλωμένος σε μια οικογένεια με βαθιά παράδοση στην ακαδημαϊκή θεολογία και το δίκαιο (ο πατέρας του ήταν καθηγητής συνταγματικού δικαίου). Ήταν όμως ένας άνθρωπος που πίστευε ότι η επιστήμη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αξιοπρέπεια και ελευθερία.
Για τη στάση του αυτή, οι Ναζί τον αποκαλούσαν περιφρονητικά «λευκό Εβραίο» (έναν υποτιμητικό όρο που χρησιμοποιούσαν για τους Άριους που υπερασπίζονταν τους Εβραίους ή δίδασκαν «εβραϊκή φυσική», όπως ονόμαζαν τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν). Και ύστερα ήρθε το τελειωτικό χτύπημα.
Ο γιος του, Έρβιν Πλανκ, συμμετείχε στη συνωμοσία της 20ής Ιουλίου 1944 για τη δολοφονία του Χίτλερ. Συνελήφθη και εκτελέστηκε το 1945.
Ο άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στην αναζήτηση της αρμονίας στους νόμους του σύμπαντος, είδε τελικά την ίδια του τη ζωή να συντρίβεται από το χάος της Ιστορίας. Κι ίσως εκεί βρίσκεται η πιο βαθιά ειρωνεία της ζωής του Μαξ Πλανκ: Ο άνθρωπος που μας βοήθησε να κατανοήσουμε το «πολύ μικρό» —τα κβάντα, τα αόρατα θεμέλια της ύλης— έζησε αρκετά ώστε να αντικρίσει και το «πολύ μεγάλο» σκοτάδι της ανθρώπινης φύσης.
………….
"Η επιστήμη δεν μπορεί να λύσει το απόλυτο μυστήριο της φύσης. Και αυτό γιατί, σε τελευταία ανάλυση, εμείς οι ίδιοι είμαστε μέρος του μυστηρίου που προσπαθούμε να λύσουμε” ~ Μαξ Πλανκ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου